Zezwolenie, zgłoszenie czy nic?
Najczęstsze pytanie przed wycinką. Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: kto jest właścicielem działki, w jakim celu usuwasz drzewo i jaki ma obwód pnia. Poniżej rozpisuję to po kolei.
Trzy ścieżki
Nic nie trzeba — drzewo jest poniżej progu obwodu albo należy do kategorii wprost zwolnionej, na przykład drzewa owocowego. Ścinasz i tyle.
Zgłoszenie w gminie — jesteś osobą fizyczną, działka jest Twoja, wycinka nie ma związku z działalnością gospodarczą, a drzewo przekracza próg obwodu. Składasz zgłoszenie u wójta, burmistrza albo prezydenta miasta i czekasz na brak sprzeciwu.
Zezwolenie — wszystkie pozostałe przypadki: firmy, wspólnoty i spółdzielnie, wycinka związana z działalnością gospodarczą albo z inwestycją, drzewa na terenach zabytkowych i w pasie drogowym. Tu procedura jest dłuższa i zwykle wiąże się z opłatą.
Progi obwodu pnia
Obwód mierzy się na wysokości 5 cm nad gruntem. Poniżej tych wartości drzewo można usunąć bez zgłoszenia:
| Gatunek | Próg obwodu pnia |
|---|---|
| Topola, wierzba, klon jesionolistny, klon srebrzysty | 80 cm |
| Kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa, platan klonolistny | 65 cm |
| Pozostałe gatunki | 50 cm |
Dla orientacji: obwód 50 cm to pień o średnicy około 16 cm, czyli mniej więcej tyle, ile obejmiesz dwiema dłońmi. Wiele drzew w przydomowych ogrodach ten próg przekracza, więc zgłoszenie jest częstsze, niż się wydaje.
Kiedy nie trzeba nic
- Drzewo, którego obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza progu z tabeli obok.
- Drzewa owocowe — poza terenami wpisanymi do rejestru zabytków i terenami zieleni.
- Krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m².
- Krzewy na terenie zieleni ozdobnej urządzonej pod względem doboru gatunków — z wyłączeniem pasa drogowego, terenów zieleni i nieruchomości zabytkowych.
- Drzewa i krzewy usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.
Jak wygląda zgłoszenie krok po kroku
1. Zgłoszenie. Składasz je w urzędzie gminy właściwym dla położenia działki. Zgłoszenie zawiera dane właściciela, oznaczenie nieruchomości i rysunek albo mapkę z zaznaczonym drzewem.
2. Oględziny. Urzędnik ma 21 dni na przyjazd i ustalenie gatunku oraz obwodu pnia. Z oględzin sporządzany jest protokół.
3. Czekanie na sprzeciw. Od oględzin gmina ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Milczenie oznacza zgodę — nie dostaniesz osobnego pisma „zezwalam”.
4. Wycinka. Masz 6 miesięcy od oględzin. Po tym terminie zgłoszenie wygasa i procedurę trzeba powtórzyć.
Uwaga na pięcioletni okres. Jeśli w ciągu 5 lat od oględzin wystąpisz o pozwolenie na budowę związane z prowadzeniem działalności gospodarczej na tej części działki, gmina może naliczyć opłatę za usunięte drzewo. Warto o tym pamiętać, planując zabudowę.
Okres lęgowy ptaków
Przepisy nie zakazują wycinki w konkretnych miesiącach, ale zabraniają niszczenia gniazd i siedlisk ptaków objętych ochroną gatunkową. Umownie przyjmuje się okres od 1 marca do 15 października jako czas, w którym trzeba zachować ostrożność.
W praktyce oglądam koronę przed wejściem na drzewo. Jeśli gniazdo jest zajęte, pracę trzeba przełożyć — dotyczy to zwłaszcza dziuplaków i większych gniazd w widłach konarów. To jeden z powodów, dla których zimowy termin jest najwygodniejszy dla obu stron.
Częste pytania
Czy potrzebuję zezwolenia na wycinkę drzewa na własnej działce?
Jeśli jesteś osobą fizyczną, działka należy do Ciebie, a wycinka nie ma związku z działalnością gospodarczą, to zezwolenie nie jest potrzebne — wystarczy zgłoszenie w urzędzie gminy, i to tylko wtedy, gdy obwód pnia na wysokości 5 cm przekracza próg dla danego gatunku. Poniżej progu nie trzeba nic.
Jak zmierzyć obwód pnia?
Obwód mierzy się na wysokości 5 cm nad gruntem, czyli bardzo nisko — nie na wysokości piersi, jak przy pomiarach leśnych. Owiń pień taśmą krawiecką albo sznurkiem i zmierz jego długość. Jeśli drzewo na tej wysokości ma kilka pni, każdy liczy się osobno.
Ile trwa procedura zgłoszenia?
Urząd ma 21 dni na oględziny drzewa. Po oględzinach ma jeszcze 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeśli w tym czasie sprzeciw nie przyjdzie, można ciąć. Trzeba to zrobić w ciągu 6 miesięcy od oględzin — po tym terminie zgłoszenie trzeba złożyć od nowa.
Czy firma też może zgłosić wycinkę?
Nie. Uproszczona ścieżka ze zgłoszeniem dotyczy wyłącznie osób fizycznych usuwających drzewo na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Przedsiębiorcy, wspólnoty i spółdzielnie występują o zezwolenie, z którym zwykle wiąże się opłata za usunięcie drzewa.
Czy można ciąć drzewa w okresie lęgowym ptaków?
Nie ma przepisu, który zakazuje wycinki w konkretnych miesiącach, ale obowiązuje zakaz niszczenia gniazd i siedlisk ptaków objętych ochroną. W praktyce od marca do połowy października trzeba sprawdzić drzewo przed cięciem, a przy zajętym gnieździe przełożyć pracę. Poza tym okresem problem nie występuje — i dlatego zima jest najwygodniejszym terminem.
Co grozi za wycinkę bez wymaganego zgłoszenia?
Usunięcie drzewa bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia jest zagrożone administracyjną karą pieniężną, naliczaną od obwodu pnia i gatunku. Kwoty bywają wyższe niż koszt samej wycinki, więc nie warto ryzykować — sprawdzenie w gminie zajmuje jeden telefon.
To nie jest porada prawna. Opisuję zasady wynikające z ustawy o ochronie przyrody tak, jak stosuje się je na co dzień przy przydomowej wycince. Przepisy bywają zmieniane, a gminy różnią się praktyką — przed wycinką potwierdź swój przypadek w urzędzie gminy właściwym dla działki.